Ebced Hesabı
İsminizin, bir kelimenin ya da bir mısranın ebced değerini harf harf hesaplayın. Türkçe yazın, Osmanlıca yazılışını biz çıkaralım; ya da doğrudan Arap harfleriyle girin. Hesap kuralları TDV İslâm Ansiklopedisi’nin “Ebced” ve “Tarih Düşürme” maddelerine göredir.
Hesap ayarları
Harf harf döküm
Harflerin özellikleri
Mısradan yıl hesaplayın
Tarih nasıl düşürülür?
Olayın yılı, harflerinin ebced değerleri toplamı o yılı veren bir söz içine yerleştirilir. Toplam yılı tam veriyorsa tam târih, bir sayı eklenip çıkarılması gerekiyorsa ta‘miyeli târih adını alır. Yalnız noktalı (mu‘cem) ya da noktasız (mühmel) harflerle düşürülenler ayrıca hünerli sayılır; hesaplayıcı üç toplamı birlikte verir.
Tarih düşürmede yalnız asıl ebced (kebîr) kullanılır. Bulunan yıl hicrîdir; milâdî karşılığı yanında gösterilir.
Doğrulanmış örnekler
28 harf ve sayı değerleri
Her kartta harfin asıl ebced (kebîr) değeri, altında sağîr ve ekber değerleri ile geleneksel unsuru yer alır. Karta dokunarak harfi hesaplayıcıya ekleyebilirsiniz.
Allah’ın 99 isminin ebced değerleri
Sıralama Tirmizî’nin Daavât bölümündeki rivayete göredir. Değerler “el-” takısı olmadan, yukarıdaki hesap ayarlarıyla hesaplanır. Bir isme dokunarak harf dökümünü görün.
Baskıya hazır ebced posteri
İsminiz, hat ve sayılarıyla
Arapça yazılış, ebced-i kebîr, sağîr ve ekber değerleri, harf harf döküm, unsur dağılımı ve isminizin değerine göre 4×4 vefk. Yukarıdaki hesaplayıcıdaki isim kullanılır.
Kanvas, mat kâğıt veya çerçeveli baskı için WhatsApp’tan yazın; hat yazısı istenen renkte basılır.
Ebced nedir, nasıl hesaplanır?
Harflerin sayı değerleri
Ebced, Arap alfabesindeki harflerin, Sâmî alfabelerin eski sıralamasına göre dizilmesiyle oluşan bir sayı sistemidir. 28 harf sekiz kelimede toplanır: ابجد هوز حطي كلمن سعفص قرشت ثخذ ضظغ (ebced, hevvez, huttî, kelemen, sa‘fes, kareşet, sehaz, dazığ). İlk dokuz harf birleri, sonraki dokuz harf onları, ardından gelen dokuz harf yüzleri gösterir; son harf gayın 1000’dir. Mağrib’de son kelimeler “sa‘faz, karaset, zağaş” biçiminde okunduğu için birkaç harfin değeri farklıdır; bu sayfa Doğu (Meşrık) sırasını kullanır.
Harflerle sayı yazılırken değerler büyükten küçüğe dizilir: 1290 = غرص (gayın 1000, re 200, sad 90).
Hesap kuralları
Esas olan yazılıştır, okunuş değil. Harekeler sayılmaz, şeddeli harf bir kez sayılır, harf-i tarifteki okunmayan elif ve lâm hesaba girer. Hemze, kürsüsü ne olursa olsun elif (1); tâ-i merbûta açık te (400); elif-i maksûre ye (10) sayılır. Farsça ve Osmanlıca pe, çe, je ve sağır kef; be, cim, ze ve kef değerini alır.
Hesap türleri
Ebced-i kebîr asıl hesaptır. Ebced-i sağîrde on birinci harf olan kef (20) ve sonrasındakilerden, kendinden küçük bir sayı kalıncaya kadar 12 çıkarılır; sin (60) ve hı (600) sıfır olur. Üçüncü usulde harfin Arapça adındaki harflerin değeri toplanır (elif الف = 111); buna ebced-i ekber de denir. Dördüncü usulde sayının Arapça adı hesaplanır (1 = vâhid واحد = 19).
Kaynaklarda “cümel-i kebîr, ekber, sağîr ve asgar” gibi adlar geçer; “ebced-i vasat” adı yerleşik bir hesap türü olarak geçmediğinden ayrıca hesaplanmamıştır.
Nerelerde kullanıldı?
Ebced, rakamların yaygınlaşmasından önce sayı yazmakta, Osmanlı şiirinde tarih düşürmede ve kitabelerde kullanılmıştır. Mehmed Âkif’e babasının hicrî 1290 yılını veren رغيف (Ragıyf) adını koyması bilinen bir örnektir. Halk arasında vefk ve muska hazırlığında da kullanılmış; harflerden gelecek ve gayb bilgisi çıkarma iddiaları ise İslâm âlimlerince ilmî bulunmamıştır.
Ebced Hesabı SSS
Ebced hesabı nedir?
Ebced, Arap alfabesindeki 28 harfin eski Sâmî sıralamasına göre dizilip her birine bir sayı değeri verilmesidir: elif 1, be 2, cim 3 … ye 10, kef 20 … kaf 100 … gayın 1000. Harfler ezberlemeyi kolaylaştıran sekiz kelimede toplanır: ebced, hevvez, huttî, kelemen, sa‘fes, kareşet, sehaz, dazığ. Bir kelimenin ebced değeri, harflerinin değerlerinin toplamıdır.
Ebced hesabı nasıl yapılır?
Kelime Arap harfleriyle yazılır ve yazılıştaki her harfin değeri toplanır; okunuş değil yazılış esastır. Harekeler sayılmaz, şeddeli harf bir kez sayılır; okunmayan elif ve lâmlar da yazıda bulunduğu için hesaba girer. Örneğin محمد (Muhammed) = mim 40 + ha 8 + mim 40 + dal 4 = 92.
Türkçe bir ismin ebced değeri nasıl hesaplanır?
İsim önce Osmanlı imlâsıyla Arap harflerine çevrilir; pe, çe, je ve gef (گ) harfleri be, cim, ze ve kef değerini alır. Arapça kökenli isimlerin yazılışı bellidir (Ahmet = احمد = 53). Türkçe kökenli isimlerde Osmanlı imlâsı tek olmadığından hesaplayıcımızın tahmin ettiği yazılışı kontrol edip gerekirse Arapça kutusunda düzeltin.
Hemze ve tâ-i merbûta kaç sayılır?
TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre hemze, kürsüsü (elif, vav, ye) ne olursa olsun elif yani 1 sayılır; med-elif (آ) de 1’dir. Tâ-i merbûta (ة) açık te gibi 400 sayılır: “beldetün tayyibetün” (بلدة طيبة) bu kuralla 857 eder ve İstanbul’un fethinin hicrî yılını verir. Yaygın listelerle karşılaştırmak için ayarlardan hemze kürsüsünü saydırabilir, tâ-i merbûtayı he (5) sayabilirsiniz.
Ebced-i kebîr, sağîr ve ekber farkı nedir?
Ebced-i kebîr asıl hesaptır ve tarih düşürmede yalnız bu kullanılır. Ebced-i sağîrde kef (20) ve sonrasındaki harflerin değerinden, kendinden küçük bir sayı kalıncaya kadar 12 çıkarılır (sin ve hı sıfır olur). Ebced-i ekberde her harfin Arapça adının değeri alınır: elif الف = 111. “Ebced-i vasat” adı kaynaklarda yerleşik bir hesap türü olarak geçmediği için ayrıca hesaplanmamıştır.
Tarih düşürme nedir?
Bir olayın tarihini, harflerinin ebced değerleri toplamı o yılı veren bir mısra ya da söz içinde saklama sanatıdır. Toplam tam yılı veriyorsa tam tarih, bir sayı eklenip çıkarılması gerekiyorsa ta‘miyeli tarih denir; yalnız noktalı (mu‘cem) veya noktasız (mühmel) harflerle düşürülen tarihler de vardır. Tarih düşürmede yalnız asıl ebced kullanılır.
Ebced hesabıyla gelecek bilinebilir mi?
Hayır. Ebced bir sayı ve harf düzenidir; Osmanlı kültüründe tarih düşürmede ve yazıda sayı göstermede kullanılmıştır. Harflerden gelecek ve gayb hakkında hüküm çıkarma iddiaları Gazzâlî ve İbn Haldûn gibi âlimlerce ilmî bir dayanağı olmadığı gerekçesiyle eleştirilmiştir. Bu sayfa ebcedi tarihî ve kültürel yönüyle, doğru hesaplama kurallarıyla sunar.
Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Ebced”, “Tarih Düşürme”, “Cefr” ve “Vefk” maddeleri · M. Es‘ad Coşan, “Ebced Hesabı ile Tarih Düşürme Sanatı” · Esmâ-i Hüsnâ: Tirmizî, Daavât 82