Türkiye Deniz Canlıları — Gerçek 3D Harita

Türkiye Bilimler Akademisi'nin (TÜBA) raporuna göre 2022 itibarıyla Türkiye denizlerinde 547 deniz balığı türü bulunuyor; 2002'de bu sayı 449'du. Denizlere göre: Akdeniz 468, Ege 464, Marmara 276, Karadeniz 163 tür. Toplamların ülke toplamından büyük olmasının nedeni, birçok türün birden fazla denizde bulunmasıdır.

Hamsi (Engraulis encrasicolus). TÜİK'in 2025 verilerine göre 245.261 ton hamsi avlandı — bu, toplam deniz balığı avının yaklaşık %60'ına denk geliyor. İkinci sırada 28.388 tonla çaça, üçüncü sırada 19.667 tonla sardalya var. Türkiye'nin toplam deniz avcılığı 2025'te 378.269 tondu.

Karadeniz'in düşük tuzluluğu ve nehirlerden gelen besin yükü, hamsi ve çaça gibi sürü balıkları için çok verimli bir üreme ortamı oluşturur. Çevre Bakanlığı'nın TÜİK verilerine dayanan 2021 göstergelerine göre deniz avcılığının %77,5'i Karadeniz'den, %12,6'sı Ege'den, %5,1'i Akdeniz'den ve %4,9'u Marmara'dan gelir. Bu oran hamsi sezonuna göre yıldan yıla değişir.

SAD-AFAG'ın kayıtlarına göre Türkiye'de tanımlanmış 61 birey bulunuyor; tahmini popülasyon yaklaşık 100 bireydir. Dünya genelinde 1.000'den az Akdeniz foku kaldığı tahmin ediliyor. IUCN türü küresel ölçekte Zarar Görebilir (VU), Doğu Akdeniz popülasyonu içinse Tehlikede (EN) olarak değerlendiriyor. Türkiye'deki önemli yaşam alanları Gökova Körfezi, Foça, Kaş-Kekova, Fethiye-Göcek ve Batı Mersin kıyılarıdır. Ana tehdit avcılık değil, bakir kıyıların yapılaşmaya açılmasıdır.

DEKAMER verilerine göre Akdeniz'deki iribaş deniz kaplumbağası (Caretta caretta) popülasyonunun neredeyse yarısı, yeşil deniz kaplumbağası (Chelonia mydas) popülasyonunun ise yaklaşık %80'i yuvalamak için Türkiye kumsallarına geliyor. Türkiye'de 25 resmî yuvalama kumsalı var; yılda 769-3.521 Caretta caretta ve 452-2.051 Chelonia mydas yuvası kaydediliyor. Belek, Anamur, Dalyan, Akyatan ve Kazanlı en önemlileri.

Süveyş Kanalı üzerinden Kızıldeniz'den Akdeniz'e geçen türlere, kanalın mühendisi Ferdinand de Lesseps'in adından lessepsiyen göçmen deniz canlısı deniyor. Türkiye denizlerindeki yaklaşık 500 yabancı türün üçte ikisi bu yolla geldi ve ortalama dört haftada bir yeni bir tür ekleniyor. Aslan balığı yerli balık yavrularını yiyor, balon balığı ölümcül tetrodotoksin taşıyor ve ağları parçalıyor, sokarca deniz çayırlarını otlayarak yok ediyor. Bu yüzden Ege ve Akdeniz'deki tür sayısı artışı bir kazanım değil, ekosistem bozulmasının göstergesidir.

Hayır, sürü hareketi gerçek balık davranışının bir benzetimi değildir; sahnenin canlı durması için kullanılan basit bir dolanma hareketidir. Balıkların hangi denizde yüzdüğü ise gerçeğe dayanır: sürüler, kabartma ızgarasında 'kara dışı' işaretli hücrelerden her denizin kendi penceresine düşenlere yerleştirildiği için gerçek kıyı çizgisine yaslanır. Sayfadaki bütün sayısal veriler TÜBA, TÜİK, TÜDAV, DEKAMER ve SAD-AFAG kaynaklıdır.